Kocaeli, yalnızca sanayi ve ticaret alanındaki gücüyle değil, binlerce yıllık tarihi geçmişiyle de dikkat çeken önemli şehirlerden biridir. Asya ile Avrupa arasında bir köprü görevi gören şehir, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinden izler taşıyan Kocaeli, tarihi yapıları, müzeleri ve kültürel mirasıyla ziyaretçilerine adeta açık hava müzesi deneyimi sunmaktadır. Tarihe ilgi duyanlar için şehirde keşfedilmeyi bekleyen birçok önemli nokta bulunmaktadır.
Kocaeli'nin en önemli tarihi yapılarından biri olan Kasr-ı Hümayun, Osmanlı Sultanı Abdülaziz döneminde inşa edilmiştir. Av köşkü olarak kullanılan yapı, dönemin mimari özelliklerini günümüze taşıyan önemli eserlerden biridir. Fransız Barok mimarisinden izler taşıyan saray, günümüzde müze olarak hizmet vermekte ve ziyaretçilerine Osmanlı dönemine ait birçok tarihi eseri yakından görme fırsatı sunmaktadır.
İzmit'in simgelerinden biri olan Saat Kulesi, 1901 yılında Sultan II. Abdülhamid'in tahta çıkışının 25. yılı anısına yaptırılmıştır. Şehrin en çok fotoğraflanan yapılarından biri olan kule, tarihi dokusu ve İzmit Körfezi'ne hakim konumuyla ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Günümüzde Kocaeli'nin sembollerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Türkiye'nin ilk savaş gemisi müzelerinden biri olan Gayret Gemi Müzesi, İzmit sahilinde ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Emekliye ayrılan askeri gemi, müzeye dönüştürülerek halkın ziyaretine açılmıştır. Gemi içerisinde askerlerin yaşam alanları, komuta merkezleri ve çeşitli ekipmanlar görülebilmektedir.
Türk müzeciliğinin kurucularından ve ünlü ressam Osman Hamdi Bey'in yaşamının bir bölümünü geçirdiği ev, Gebze'nin Eskihisar Mahallesi'nde bulunmaktadır. Müze olarak düzenlenen yapı içerisinde sanatçının kişisel eşyaları, eserleri ve döneme ait birçok obje sergilenmektedir. Sanat ve tarih meraklıları için mutlaka görülmesi gereken yerlerden biridir.
Gebze'de yer alan Eskihisar Kalesi, Bizans döneminden günümüze ulaşan önemli tarihi yapılardan biridir. Marmara Denizi'ne hakim bir noktada bulunan kale, stratejik konumu nedeniyle yüzyıllar boyunca savunma amaçlı kullanılmıştır. Günümüzde hem tarihi hem de manzarasıyla ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir.
Dünyaca ünlü Kartacalı komutan Hannibal'ın anısına yaptırılan anıt mezar, Gebze ilçesinde yer almaktadır. Tarihin en önemli askeri liderlerinden biri olarak kabul edilen Hannibal'ın son yıllarını bu bölgede geçirdiği bilinmektedir. Anıt mezar, tarih meraklılarının sıklıkla ziyaret ettiği önemli noktalardan biridir.
Kocaeli'nin manevi değerlerinden biri olan Sultan Baba Türbesi, özellikle inanç turizmi açısından önem taşımaktadır. Bölge halkı tarafından büyük saygı gören türbe, yıl boyunca çok sayıda ziyaretçi ağırlamaktadır.
Tarihin farklı dönemlerine ait eserleri bir arada görmek isteyenler için Kocaeli Arkeoloji ve Etnografya Müzesi önemli bir duraktır. Müze içerisinde Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıda eser sergilenmektedir. Aynı zamanda bölgenin kültürel geçmişine ışık tutan etnografik koleksiyonlar da bulunmaktadır.